Alesund

 De volgende dag rijden we eerst naar de haven in Molde om daar een overzet boot te nemen. Nadien rijden we met de bus naar de vuurtoren van Alnes Fyr. Onderweg zie ik op het wegdek regelmatig remsporen die niet recht zijn, maar in een boog of S-vorm, typisch voor een bestuurder die plots uitwijkt. Vooral in de schemering of nacht, wanneer dieren actief zijn, gebeuren deze abrupte manoeuvres. In Noorwegen zijn er waarschuwingsborden voor elanden en rendieren. Ook bij hevige regen en sneeuw kan het wegdek glad zijn. Als een bestuurder dan remt en tegelijk stuurt ontstaan er ook S-vormige remsporen op het wegdek. Je ziet hier hoe de natuur en het verkeer elkaar beïnvloeden.

In één van de fjorden zag ik ronde bassins. Het zijn eigenlijk drijvende ronde kooien die in het fjord zijn verankerd. Dit zijn viskwekerijen en ze worden vooral gebruikt voor het kweken van Atlantische zalm. De ronde vorm zorgt voor een gelijkmatige watercirculatie en voorkomt dat de vissen zich ophopen in hoeken. Noorwegen is één van de grootste exporteurs van gekweekte zalm ter wereld. De fjorden bieden ideale omstandigheden: koud, zuurstofrijk water en natuurlijke bescherming tegen stormen. De zalmen worden gevoed en gemonitord via geavanceerde systemen. Tijdens deze reis in Noorwegen hebben we dan ook overvloedig zalm kunnen eten tijdens het ontbijt in de verschillende hotels.

Tijdens de busrit wordt je voortdurend omringd door water zoals kronkelende rivieren, glinsterende meren en majestueuze fjorden. Naast het water zie je groene landschappen, groene valleien, bosrijke gebieden en berglandschappen. En als je dat allemaal niet meer ziet dan zit je waarschijnlijk in een tunnel, want die zijn hier ook alomtegenwoordig. Zo moeten we door de Alnestunnel rijden dat een bijzondere toegangspoort is tot het schilderachtige schiereiland Alnes op het eiland Godoy, vlak bij Alesund in Noorwegen. Het valt op dat het een smalle tunnel is met één rijstrook van ongeveer 800 meter lang. Het verkeer rijdt in beide richtingen. Er zijn wel kleine uitwijkstroken waar het verkeer kan kruisen. Dit maakt het rijden door deze tunnel een beetje spannend. Het is alsof je een geheime doorgang neemt naar een verborgen kustdorp. Je bereikt het afgelegen kustgebied waar de iconische rood-witte vuurtoren Alnes Fyr staat.

We hebben tijd om de vuurtoren te bewonderen. De vuurtoren Alnes Fyr is één van die plekken waar natuur, geschiedenis en rust samenkomen in een schilderachtig decor. Deze vuurtoren is gebouwd in 1876 als kustlicht voor vissers en zeelieden. Ik heb een wandeling gemaakt rond de vuurtoren. De rood-witte toren rijst als het ware statig op uit het groene gras, terwijl de zee aan zijn voeten ligt. Naast de vuurtoren kan je een wit gebouw zien. Het witte gebouw maakt deel uit van het vuurtorencomplex en fungeert als bezoekerscentrum. Vroeger was het een vuurtorenwachtershuis, waar de vuurtorenwachter en zijn familie woonden. Binnen in het bezoekerscentrum vind je historische exposities over de vuurtoren, lokale kunst en informatie over de vuurtoren zelf. Dit is een kleinschalig bezoekerscentrum. Iets verderop heb je hier ook een ander belevingscentrum. Het is een architectonisch elegant gebouw, subtiel geïntegreerd in het landschap. Het herbergt een kunstgalerij, café, tentoonstellingen en een winkel met lokale producten.

Daarna rijden we met de bus naar Alesund. Eerst rijden we met een bus naar een schiereiland net ten westen van het centrum van Alesund. Het uitzichtpunt aan de straat Hessaskuret ligt in de wijk Hessa.  Daar heb je een panoramisch zicht over de stad Alesund, de omliggende fjorden en eilanden. Je kan zien dat aan de overkant de cruiseschepen aanmeren, direct aan een lange kade die grenst aan de stad. Daarna rijden we naar het hotel en gaan iets eten in een lokale bakkerij.

Daarna maken we met de groep een wandeling langs het Brosundet kanaal naar het Jugendstilsenteret museum in Alesund. Het is een pareltje voor liefhebbers van architectuur, kunst, authentieke interieurs, decoraties en geschiedenis. Het museum is gevestigd in het voormalige Swan-apotheekgebouw uit 1907, een prachtig voorbeeld van Noorse art-nouveaustijl, oftewel Jugendstil. Zodra je het Jugendstilsenteret gebouw binnenstapt, voelt het alsof je een stap terug in de tijd zet, naar het begin van de 20^ste eeuw, toen de stad na de grote brand van 1904 werd herbouwd in de sierlijke Jugendstil-stijl. Je ziet binnen in het voormalige Swan-apotheekgebouw de rijke decoratie en het originele interieur van de apotheek. Je kan binnen de originele houten apothekerskasten met talloze kleine laden en vitrines zien, die ooit werden gebruikt in de Swan apotheek. Je kunt hier door een gereconstrueerde apotheekruimte lopen, compleet met toonbank en medicijnflessen. Je kan op de medicijnflessen en potjes nog de authentieke etiketten zien. Je krijgt hier een unieke blik op hoe de apotheek er toen uitzag. Je begint in een rijk versierde entreehal met glas-in-loodramen, gebogen lijnen en florale motieven. Dit zijn typische kenmerken van de art-nouveaustijl. De sfeer is warm en elegant, met een duidelijke knipoog naar de esthetiek van het begin van de 20^ste eeuw. In het museum zie je authentieke interieurs uit deze periode, zoals woonkamers en werkruimtes, ingericht met meubels, kunst en gebruiksvoorwerpen uit die tijd. Zo kan je een salon zien met sierlijke meubels, wandtapijten en decoratieve objecten. Een eetkamer met porseleinen servies, gebogen stoelen en een kroonluchter die het geheel afmaakt. Elk detail ademt de kunstzinnige geest van de Jugendstil. Je vindt hier ook keramiek, glaswerk, sierraden en textiel, allemaal ontworpen met de typische Jugendstil-kenmerken: asymmetrie, natuurlijke vormen en verfijnde ornamenten.

Daarna gaan we naar het Kube museum. In het aangrenzende Kube gebouw ontdek je hedendaagse kunsttentoonstellingen die de dialoog aangaan met het verleden. Het zijn tentoonstellingen over kunst, design en architectuur. Hier wisselen schilderijen, kunstinstallaties en fotografie elkaar af. Dit allemaal met een link naar vorm, design of maatschappelijke thema’s. Ik kan hier ook een ruimte zien met textielkunst.

Daarna wandelen we door de binnenstad van Alesund en passeren verschillende gebouwen met de jugendstil architectuur. Eigenlijk is de binnenstad één groot openluchtmuseum van de Jugendstil architectuur. Een stadswandeling door het centrum laat je vele gebouwen zien die tussen 1904 en 1907 zijn ontworpen door jonge Noorse architecten, vaak met Duitse invloeden. Je ziet sierlijke gevels met florale motieven, torentjes, smeedijzeren balkons en asymmetrische vormen. Je merkt kleurrijke gebouwen op met decoratief stucwerk en mozaïekdetails. De gebouwen hebben soms gebogen ramen en deuren. Ze zijn gemaakt uit steenbouw in plaats van hout, als een reactie op de brand. Dit resulteerde hier in robuuste maar elegante constructies. Alesund is dus niet alleen een vissersstad aan de fjorden, maar ook een architectonisch juweel. Eigenlijk als je naar omhoog kijkt dan vertellen de gevels verhalen van een tijd waarin schoonheid en ambacht centraal stonden.

Daarna komen we tijdens de wandeling bij de Alesund kerk aan. Deze kerk is gebouwd in 1909, enkele jaren na de grote stadsbrand van 1904. Het heeft een Romaanse stijl met Jugendstil invloeden. De kerk is gebouwd uit grijze natuursteen, wat haar een robuuste en monumentale uitstraling geeft. Ik ben naar binnen gaan kijken en daar zag ik een indrukwekkend apsis met religieuze muurschilderingen. Vooral de muurversieringen rond het altaar in de Alesund kerk zijn werkelijk indrukwekkend en rijk aan symboliek. Ze vormen een visueel hoogtepunt van het interieur en vertellen een diep religieus verhaal in beeldtaal. Je kan centraal de afbeeldingen zien van Jezus biddend in een tuin terwijl zijn discipelen slapen. Aan de linkerkant wordt de val uit het paradijs afgebeeld en aan de rechterkant zie je het hemelse paradijs waar twee mensen verwelkomd worden bij de boom des levens.

De glas-in-loodramen in de Alesund kerk zijn niet alleen decoratief, maar ook diep symbolisch en thematisch verbonden met de identiteit van de stad en haar geloofstradities. Aan de zuidkant van de kerk zie je ramen die verwijzen naar het vissersleven zoals “de visvangst van Petrus” (een bijbels tafereel dat ook de lokale visserij weerspiegeld) en “De discipelen in de storm” (een krachtig beeld van vertrouwen en overgave, herkenbaar voor zeevaarders). Aan de noordkant vind je meer parabelachtige scènes: “De barmhartige Samaritaan” en “de bruiloft van de koningszoon”.

Aan de achterkant van de kerk kan je het orgel zien. Het hoofdorgel werd oorspronkelijk gebouwd in 1945 door een bekende Noorse orgelbouwer. In 2009 werd het orgel volledig gerestaureerd en uitgebreid. Het orgelfront is monumentaal en symmetrisch opgebouwd, met verticale pijpenrijen die als een visuele bekroning boven de ingang uittorenen. Nabij het monumentale orgel kan ik bijzondere glas-in-loodramen zien. De motieven in het raam zijn “De Duitse adelaar” (als eerbetoon aan de keizerlijke steun na de stadsbrand) en “Olav de Heilige” (de Vikingkoning die Noorwegen tot het christendom bracht).

Daarna wandelen we richting stadspark van Alesund. Hier vertrekt het pad naar Aksla, het hoogste punt van Alesund. Aksla is de naam van de heuvel of berg die boven Alesund uittorent. De route naar boven voert je via een steile stenen trap van precies 418 treden omhoog naar het uitzichtpunt Fjellstua. Onderweg zijn er bankjes en rustpunten, zodat je even kan pauzeren en genieten van het uitzicht dat steeds indrukwekkender wordt. Fjellstua betekend letterlijk “berghut” in het Noors. Het is het hoofdplatform op Aksla met een terras en café. Hier heb je het meest panoramische uitzicht over de stad, eilanden en de fjorden. Je kon vanaf hier duidelijk het Brosundet kanaal zien in de stad Alesund. Tijd om even te pauzeren met een frisse pint en te genieten van het prachtige uitzicht. Daarna gaan we via dezelfde weg terug naar het stadspark van Alesund en vervolgens terug naar het hotel.

Ik ga vervolgens alleen gaan wandelen door de stad en ga eerst naar de vuurtoren gaan kijken aan de ingang van de haven van Alesund. Het is een charmant en opvallend element van het stadsbeeld. Deze rode vuurtoren, vaak aangeduid als Molja Fyr, staat op het uiteinde van de Molja pier, vlak bij het centrum van de stad. Het is compact van formaat en cilindervormig. Anders dan de grotere Alnes Fyr op het eiland Godoya, is deze vuurtoren functioneel en stedelijk. Hij begeleidt schepen die de haven van Alesund binnenvaren. Achter de vuurtoren kan ik een geel gebouw met een torentje zien. Dit gebouw heeft ook de typische Jugendstil architectuur.

Ik kom hier een prachtig monument tegen en dit is het monument over Englandsfarten, een krachtig en ontroerend eerbetoon aan de Noorse Engelandvaarders tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het beeld toont de boeg van een schip dat door de golven snijdt, met daarop een jonge man die uitkijkt richting zee. Het beeld staat symbool voor hoop, moed en het onbekende. De sculptuur staat op een hoge stenen sokkel. De figuur kijkt richting de haveningang van Alesund, alsof hij op het punt staat te vertrekken, wat een visuele verwijzing is naar de gevaarlijke oversteek naar Engeland. Tijdens de Duitse bezetting van Noorwegen vluchtten meer dan 3300 mensen via de zee naar Engeland, vaak in kleine vissersboten. 320 mensen kwamen om het leven door verdrinking, arrestatie of executie. Het monument herdenkt zowel de gevallen helden als degenen die veilig aankwamen en vochten met de geallieerden voor de vrijheid van Noorwegen. Je vindt het beeld aan de oostzijde van de haven waar er een rustige plek is met uitzicht op het water. Het werd onthuld op 8 mei 1995, precies 50 jaar na het einde van de oorlog.

Vervolgens wandel ik langs het Brosundet kanaal. Het bevindt zich in het hart van de stad die geschiedenis, architectuur en zeeleven op een uniek manier samenbrengt. Het kanaal is smal en kronkelend en vormt een natuurlijke ader door het centrum van de stad. Het water glinstert tussen de kleurrijke gevels en het zijn kleine jachten en vissersboten die zachtjes dobberen. Aan weerszijden van het kanaal staan Jugendstil gebouwen. Ze zijn sierlijk, statig en vaak hebben ze een verschillende kleur. Elk gebouw lijkt een kunstwerk op zich. Langs de kade liggen ook cafés en restaurants, vaak met terrassen aan het water. Ik kan hier naast het Brosundet kanaal op een open plein een modern kunstwerk zien. Het bestaat uit een grote, ovale metalen schijf die lijkt te zweven boven twee gebogen metalen steunen, geplaatst op en betonnen sokkel. Het vormt eigenlijk een boeiend contrast met de omliggende Jugendstil-architectuur en is een voorbeeld van hoe de stad hedendaagse kunst integreert in haar historische omgeving.

Nabij een brug over het Brosundet kanaal kan ik een drakenboot zien liggen. Een drakenboot was een snel, slank schip dat door de Noormannen werd gebruikt voor handel, verkenning en oorlog. De drakenkop die ik aan de boeg zie diende om vijanden af te schrikken en boze geesten te weren. De boten waren vaak rijk versierd met houtsnijwerk en kleurrijke schilden langs weerszijden. De drankenboot is een prachtige verwijzing naar het Vikingverleden van Noorwegen. Het was een tijd waarin houten schepen met sierlijke drakenkoppen de fjorden en zeeën doorkruisten. De drakenboot die ik hier zie is een replica dat deel uitmaakt van een cultureel project of toeristische attractie. Soms worden zulke boten gebruikt bij festivals of Vikingdagen, waarbij lokale groepen in traditionele kledij het verleden tot leven brengen.

Nabij de drakenboot kan ik een standbeeld zien staan. Dit abstracte beeld toont een langgerekte menselijke figuur die over het kanaal kijkt. De houding is statig en contemplatief, alsof hij waakt over de stad en het kanaal. Aan de overkant van de brug zie ik een standbeeld van een ambachtsman met gereedschap. Deze vakman of arbeider draagt een hoed en houdt een hamer of beitel vast. Hij staat stevig op zijn sokkel, met een trotse houding die het ambacht en de arbeid in de stad vertegenwoordigd. Alesund werd na de brand van 1904 herbouwd door honderden vaklieden, en dit beeld is een ode aan hun inzet. Nabij dit standbeeld staat er nog een beeld van een visbewerker aan het werk. Dit beeld toont een persoon die gebogen staat over een ton of werkbank, bezig met het schoonmaken en verwerken van vis. Het is een directe verwijzing naar Alesunds rol als visserijstad, vooral in de verwerking van kabeljauw en klipvis.

Nabij de brug over het Brosundet kanaal kan ik nog een gebouw zien met typische kenmerken van Jugendstil. Het gebouw heeft een stenen gevel met ronde en rechthoekige ramen en een opvallende torenvormige hoekpartij met een kegelvormig dak. De architectuur combineert functionele elementen met decoratieve flair zoals asymmetrie, natuursteen en speelse daklijnen. De gebouwen in deze zone huisvesten vaak hotels, restaurants of winkels.

In de winkelstraten kan ik nog een opvallend kunstwerk zien. Je kan een beeld van een bronzen hert zien dat naast een rode telefooncel staat. Het is een kunstwerk dat deel uitmaakt van de openbare kunst in Alesund. Het staat in een klein groen stadsparkje en het hert vormt samen met de telefooncel een speelse en poëtische compositie. Het hert staat rustig op een rechthoekige sokkel en de rode telefooncel is omgevormd tot een minibibliotheek met opschrift “neem een boek en geef een boek”. Een prachtig voorbeeld van gemeenschapskunst en hergebruik. Samen vormen ze een ontmoetingsplek waar natuur, kunst en cultuur samenkomen. Deze plek nodigt uit tot stilte, lezen en verwondering, alsof het hert waakt over de verhalen in de boeken. Het is een mooi voorbeeld van hoe Alesund haar openbare ruimte verrijkt met betekenisvolle details.